د صباح (سبا) او مساء (ماښام) اذکار

اول– سبا سل ځله او ماښام سل ځله «سُبْحَانَ اللهِ وَ بِحَمْدِهِ » ويل :

رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمايلي: «من قال إذا أصبح و إذا أمسى مئة مرة : ( سبحان الله و بحمده ) ؛ غفرت ذنوبه وإن كانت أكثر من زبد البحر» (صحيح الترغيب : ۶۵۳ ).

ژباړه: څوک چې سل ځله سبا او بيګا «سبحان الله  و بحمده » ووايي ، ده ته به د ګناهونو مغفرت وشي که څه هم د بحر د جګ يا کف په څير وي .

دوهم:

 سبا دری ځله او ماښام دری ځله ويل :«رَضِيتُ باللهِ ربًّا وبالإسلامِ دينًا وبمحمدٍ نبيّا» .

ژباړه : زه په دې باندې راضي يم چې الله (جل جلاله) مې رب دی ، اسلام مې دين دی او محمد (صلی الله عليه وسلم ) مې نبي دی.

رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمايلي: «مَنْ قَالَ حِينَ يُصْبِحُ وَحِينَ يُمْسِي ثَلاَثَ مَرَّاتٍ: رَضِيتُ بِاللهِ رَبًّا، وَبِالإِسْلاَمِ دِينًا، وَبِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَبِيًّا، كَانَ حَقًّا عَلَى اللهِ تَعَالَى أَنْ يُرْضِيَهُ» (رواه الترمذي،احمد و ابؤداود ).

يعنې: څوک چې د سهار او ماښام په وخت دری ځله ووايي « رَضِيتُ بِاللهِ رَبًّا ……» نو په الله تعالی حق دی چې هغه به د قيامت په ورځ خوشالوي .

دريم:

 سهار او ماښام اووه ځله ويل « حَسْبِيَ اللَّهُ لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ العَرْشِ العَظِيمِ » .

ژباړه : بس دی ماته هغه الله پاک چې پرته له هغه بل د عبادت لايق نشته ، پر هغه مې توکل کړی ، او هم دی د لوی عرش څښتن دی .

په فضيلت د دغه دعا کې له ابی الدرداء څخه روايت دی چې رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمايلي:

«مَنْ قالَ فِي كُلّ يَوْمٍ حِينَ يُصْبحُ، وَحِينَ يُمْسِي: [حَسْبِيَ اللَّهُ لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ العَرْشِ العَظِيمِ[ سَبْعَ مَرَّاتٍ كَفَاهُ اللَّهُ تَعالى ما أهمَّهُ مِنْ أمْرِ الدُّنْيا والآخِرَةِ» (رواه ابو داؤد ۴/۳۲۱) .

يعنې : څوک چې دا ذکر (حَسْبِيَ اللَّهُ لا إِلهَ إِلاَّ…) په هره ورځ کې سهار او ماښام اووه ځلې ووايي ، الله پاک به يې د دنيا او آخرت د کارونو او انديښتنو لپاره ورته کافي وګرځوي .

څلورم:

سهار او ماښام دری ځله ويل « بِسْمِ اللَّهِ الَّذِي لاَ يَضُرُّ مَع اسْمِهِ شيء في الأرضِ ولا في السماءِ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعلِيم »

ژباړه : د هغه الله په نوم چې له نامه سره يې هيڅ شی په ځمکه او آسمان کې ضرر نه رسوي ، او هغه ښه اوريدونکی ، ښه پوه دی .

عثمان بن عفان رضی الله عنه روايت نقل کړی چې رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمايلي

« مَا مِنْ عَبْدٍ يَقُولُ في صَبَاحِ كلِّ يَوْمٍ ومَسَاءٍ كلِّ لَيْلَة: بِسْمِ اللَّهِ الَّذِي لاَ يَضُرُّ مَع اسْمِهِ شيء في الأرضِ ولا في السماءِ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعلِيم، ثلاثَ مَرَّات، إِلاَّ لَمْ يَضُرَّهُ شَيءٌ » (رواه أبو داود، والتِّرمذي وقال: حديث حسن صحيح).

ژباړه : کوم بنده چې په هره ورځ کې سهار او ماښام « بِسْمِ اللَّهِ الَّذِي…. » دری ځله ووايي نو هغه ته به هيڅ شی ضرر ونه رسوي .

او د ماښام پر مهال دا ذکر ويل کيږي «أعُوذُ بِكَلماتِ اللَّهِ التَّامَّاتِ منْ شَرِّ ما خَلَقَ لم تَضُرَّك» (رواه مسلم).

ژباړه : د الله پاک په بشپړ کلام سره د هغه د مخلوقاتو له شر نه پناه غواړم .

رسول الله صلی الله عليه وسلم ته يو کس راغی چې لړم چيچلی وو نو هغه (صلی الله عليه وسلم) د دغو کلماتو ويلو ارشاد ورکړ .

پنځم:

 سهار او ماښام دری ځله (قل الله أحد ) او معوذين (قل اعوذ برب الفلق ، قل اعوذ برب الناس) ويل.

د عبدالله بن خُبيب رضی الله عنه څخه روايت دی چې رسول الله صلی الله عليه وسلم ماته وفرمايل :

« اقْرا: قُلْ هوَ اللَّه أَحَد، والمعوِّذَتَيْن حِينَ تُمْسِي وَحِينَ تُصبِح، ثَلاثَ مَرَّاتٍ تَكْفِيكَ مِنْ كلِّ شَيْءٍ » (رواهُ أَبو داود والترمذي وقال: حديثٌ حسن صحيح).

ژباړه : د سهار او ماښام په وخت دری ځله قل الله احد ، معوذتين ووايه ستا لپاره د هر شي کفایت کوي .

شپږم:

 سهار او ماښام دری ځله ويل « يَا حَيُّ يَا قَيُّومُ بِرَحْمَتِكَ أَسْتَغِيثُ أَصْلِحْ لِي شَأْنِي كُلَّهُ، وَلَا تَكِلْنِي إِلَى نَفْسِي طَرْفَةَ عَيْنٍ »(رواه النسائي فی الکبری ).

ژباړه : ای د کامل ژوند څښتنه ! ای د کائناتو تدبيرونکيه ! ، ستا په رحمت سره فرياد کوم او مدد غواړم ، زما ټول کارونه برابر کړي او زما نفس ( او خواهشاد ) ته مې د سترګې د رپ په اندازه هم مه سپارې

پورته دعا رسول الله صلی الله عليه وسلم خپلې لور فاطمې رضی الله عنه ته ښودلی ده .

اووم:

 سهار او د ماښام لمانځه نه وروسته لس ځله ويل « لا إلهَ إلَّا اللهُ وحدَه لا شريكَ له له الملكُ وله الحمدُ وهو على كلِّ شيءٍ قديرٌ »

ژباړه: نشته لائق د عبادت مګر الله دی ، هغه يو دی ، شريک نلري ، ده لره ټولواکي ده ، او هغه لره پوره ستاينه ده ، او هغه پر هر څه قادر دی .

له ابی ایوب رضی الله عنه څخه روايت دی چې رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمايلي:

مَن قال إذا أصبَح: «لا إلهَ إلَّا اللهُ وحدَه لا شريكَ له له الملكُ وله الحمدُ وهو على كلِّ شيءٍ قديرٌ» عشْرَ مرَّاتٍ كُتِب له بهنَّ عشْرُ حسناتٍ ومُحي بهنَّ عنه عشْرُ سيِّئاتٍ ورُفِع له بهن عشْرُ درجاتٍ وكُنَّ له عَدْلَ عِتاقةِ أربعِ رقابٍ وكُنَّ له حرَسًا مِن الشَّيطانِ حتَّى يُمسيَ ومَن قالهنَّ إذا صلَّى المغربَ ( مَن قال دبُرَ صلاتِه إذا صلَّى: لا إلهَ إلَّا اللهُ وحدَه دبُرَ صلاتِه فمِثلُ ذلك حتَّى يُصبِحَ (صحيح ابن حبان ۲۰۲۳، صحيح الترغيب ۴۷۴ ).

ژباړه : څوک چې سهار لس ځله ووايي : «لا إلهَ إلَّا اللهُ وحدَه لا شريكَ له له الملكُ وله الحمدُ وهو على كلِّ شيءٍ قديرٌ » نو هغه ته به لس نيکۍ وليکل شي ، او لس ګناهونه به يې وبخښل شي ، او لس درجې به يې لوړې شي ، د څلورو مريانو د آزادولو په اندازه (اجر) به ورکړل شي ، او تر ماښام پورې به له شطان څخه په امان وي او همدارنګه که د ماښام د لمانځه وروسته يې ولولي هم دومره ثواب لري او يا يې که څوک د لمانځه وروسته ووايي په همدې شان ثواب لري .

آتم:

يو ځل د سهار او ماښام دعا ويل :

ابی هريره رضی الله عنه وايي چې رسول الله صلی الله عليه وسلم به سهار داسې ويل « اللَّهُمَّ بِكَ أَصْبحْنَا وبِكَ أَمسَيْنَا وبِكَ نَحْيا، وبِكَ نَمُوت، وَإِلَيْكَ النُّشُورُ » .

ژباړه : ای الله (ستا په حکم ) مونږ سهار کړو ، او (ستا په حکم سره ) مونږ ماښام کړو ، او ستا (په حکم سره ) ژوند کوو ، او ستا (په حکم سره) مرو ، او تالره بيا درتګ دی .

او کله به چې ماښام شو داسې به يې ويل : « اللَّهُمَّ بِكَ أَمْسَيْنَا، وبِكَ نَحْيا، وبِك نمُوتُ وإِلَيْكَ المَصِير » (رواه أَبو داود والترمذي وقال: حديث حسن).

ژباړه: ای الله (ستا په حکم ) مونږ ماښام کړو ، او ستا (په حکم ) ژوند کوو ، او ستا (په حکم ) مرو ، او تا لره مو بيرته درتګ دی.

د « اللَّهُمَّ بِكَ أَصْبحْنَا» په باره په احاديث کې مختلف الفاظ نقل شوي دي مسلم شريف داسې دعا نقل کړې ده « أَصْبَحْنَا وَأَصْبَحَ الْمُلْكُ لِلَّهِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ . رَبِّ إنِّي أَسْأَلُكَ خَيْرَ مَا فِي هَذِاِ اليَوم وَخَيْرَ مَا بَعْدَهُ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ هَذِاِ اليَوم وَشَرِّ مَا بَعْدَهُ . رَبِّ أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْكَسَلِ وَسُوءِ الْكِبَرِ . رَبِّ أَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابٍ فِي النَّارِ وَعَذَابٍ فِي الْقَبْرِ» (رواه مسلم).

ژباړه :سهار شو پر مونږ او ټولواکي ټوله خاص الله لره ده ، او ټوله غوره ستاينه الله لره ده ، د الله پرته بل معبود برحق نشته ، هغه يو دی ، شريک نلري ، او هغه پر هر څه قادر دی ، ای ربه! پدې ورځ کې چې څه خير دی ، او ددې وروسته چې څه خير دی زه له تانه د هغه سوال کوم، او پدې ورځ کې چې څه شر دی او له هغه نه وروسته چې څه شر دی له هغه څخه پر تا پناه غواړم ، ای ربه ! په تا سره له ټنبلۍ ، او د لوی عمر بدوالي او ذلت څخه پنا غواړم ، ای ربه ! د دوزخ او قبر له عذاب څخه پر تا پناه غواړم .

د ماښام پر مهال به د « أَصْبَحْنَا وَأَصْبَحَ» پر ځای «أمسَيْنَا وَ أمسی» وايي .

نهم:

 د سهار د لمانځه وروسته دا دعا ويل « اللّٰهم إنّي أسْألُك علمًا نافعًا، ورزقاً طيِّبًا، وعمَلًا متقبَّلًا»

ژباړه : ای الله ! زه له تانه د ګتور علم ، پاکې روزۍ ، او قبول شوي عمل سوال کوم .

ام المؤمنين أم سلمة رضی الله عنها روايت کوي چې رسول الله صلی الله عليه وسلم به چې کله د سهار لمونځ ادا کړ دا دعا « اللّٰهم إنّي أسْألُك علمًا نافعًا….» به يې لوستله (رواه احمد و صحيح ابن ماجه ۷۶۲).

لسم:

 سهار او ماښام دا دعا ويل :« اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الْعَافِيَةَ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ، اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الْعَفْوَ وَالْعَافِيَةَ فِي دِينِي وَدُنْيَايَ وَأَهْلِي وَمَالِي، اللَّهُمَّ اسْتُرْ عَوْرَاتِي وَآمِنْ رَوْعَاتِي، اللَّهُمَّ احْفَظْنِي مِنْ بَيْنِ يَدَيَّ وَمِنْ خَلْفِي وَعَنْ يَمِينِي وَعَنْ شِمَالِي وَمِنْ فَوْقِي وَأَعُوذُ بِعَظَمَتِكَ مِنْ أَنْ أُغْتَالَ مِنْ تحتي» .

ژباړه : ای الله ! زه له تانه په دنيا او آخرت کې د معافۍ او سلامتۍ سوال کوم ، ای الله ! زه له تانه په خپل دين او دنيا کې او پخپل اهل او مال کې د معافۍ او سلامتۍ سوال کوم ، ای الله ! زما غيبونه پټ کړې ، او ويره را څخه لرې کړې ، ای الله ! ما د مخې نه ، او د شا نه ، او ښي خوا نه ، او د چپې خوا نه ، او د پورته خوا محفوظ کړې ، او زه ستا په لويی سره له دې نه پناه غواړم چې د لاندې خوا نه ناڅاپه هلاک شم .

ابن عمر رضی الله عنهما روايت کوي چې رسول الله صلی الله عليه وسلم هيڅکله هم په سهار او ماښام کې دغه کلمات نه دي ترک کړي « اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الْعَافِيَةَ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ….. » (صحيح ، البخاري في الأدب المفرد- ۱۲۰۰، ابؤداود ، النسائي- ۵۰۷۴، وابن حبان -۹۶۱)
او يا دا دعا ويل :

«اللَّهُمَّ عَالِمَ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَاطِرَ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ ، رَبَّ كُلِّ شَيْءٍ وَمَلِيكَهُ أَشْهَدُ أَنَّ لا إِلَهَ إِلا أَنْتَ ، أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ نَفْسِي وَمَنْ شَرِّ الشَّيْطَانِ وَشِرْكِهِ» ( مسند أحمد باسناد صحيح ۱/۴۳،الترمذي صحيح حسن ۳۳۹۲ ، صحيح ابن حبان ۹۶۲).

ژباړه : ای الله ! په پټو او ښکاره عالمه ! ای د آسمانونو او ځمکې پيدا کونکيه ! ای د هر شي پالونکيه او واکمنه ! زه شاهدي ورکوم چې پرته ستا بل د عبادت وړ معبود نشته ، زه پر تا باندې د خپل نفس د شر نه ، او د شيطان د شر او شرِک نه پناه غواړم .

د اسلام لومړي خليفه حضرت ابوبکر صديق رضی الله عنه عرض وکړ چې يا رسول الله ! ما ته داسې کلمات را وښيه چې سهار او ماښام يې وايم ، جناب رسول الله صلی الله عليه وسلم هغه ته وفرمايل چې دا اذکار وايه :« اللَّهُمَّ عَالِمَ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَاطِرَ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ ، رَبَّ كُلِّ شَيْءٍ وَمَلِيكَهُ………….. » .

يوولسم:

 سهار يا ماښام او يا د ورځې او شپې په کوم حصه کې «سيد الاستغفار» ويل :

«اللَّهُمَّ أَنْتَ رَبِّي لا إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ، خَلَقْتَنِي وَأَنَا عَبْدُكَ، وَأَنَا عَلَى عَهْدِكَ وَوَعْدِكَ مَا اسْتَطَعْتُ، أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا صَنَعْتُ، أَبُوءُ لَكَ بِنِعْمَتِكَ عَلَيَّ وَأَبُوءُ لَكَ بِذَنْبِي، فَاغْفِرْ لِي، فَإِنَّهُ لا يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلاَّ أَنْتَ».

ژباړه : ای الله ! ته زما پروردګار يې ، بيله تا نه بل د عبادت وړ او لائق نشته ، تا زه پيدا کړی يم ، او زه دې بنده يم ، او زه د خپل توان سره ستا پر عهد او وعده ولاړ يم ، زه په تا سره د خپلو کړو له شر نه پناه غواړم ، زه ستا په هغه نعمت اقرار کوم چې ما ته دې راکړی ، او په خپله ګناه اقرار کوم ، نو ما ته بخښنه وکړې ، چې ستا څخه پرته بل څوک ګناه نشي بخښلای .

رسول الله صلی الله عليه وسلم وفرمايلي : کوم بنده چه په اخلاص او د زړه په يقين سره د ورځې په څه حصه کې د الله په حضور کې دا عرض وکړي (اللَّهُمَّ أَنْتَ رَبِّي لا إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ، خَلَقْتَنِي وَأَنَا.…) او په دغه ورځ د شپې شروع کیدو نه مخکې مړ شي نو بې شکه دی به جنت ته ځي او همدارنګه که د شپې په څه حصه کې د الله تعالی په حضور کې دا عرض وکړي او د سبا کيدو نه مخکې دی مړ شي بې شکه دی به جنت ته ځي ( (صحيح البخاري ) .

دولسم :

پر رسول الله صلی الله عليه وسلم باندې ډير ډير دود ويل .


د سهار او ماښام د اذکارو خلاصه :

۱- «سُبْحَانَ اللهِ وَ بِحَمْدِهِ » (۱۰۰ ځله سهار او ماښام )

۲- رَضِيتُ باللهِ ربًّا وبالإسلامِ دينًا وبمحمدٍ نبيّا» (۳ ځله سهار او ماښام)

۳- « حَسْبِيَ اللَّهُ لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ العَرْشِ العَظِيمِ » (۷ ځله سهار او ماښام)

۴- سُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ ، عَدَدَ خَلْقِهِ ، وَرِضَا نَفْسِهِ ، وَزِنَةَ عَرْشِهِ ، وَمِدَادَ كَلِمَاتِهِ (۳ ځله يوازې سهار)

۵- « بِسْمِ اللَّهِ الَّذِي لاَ يَضُرُّ مَع اسْمِهِ شيء في الأرضِ ولا في السماءِ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعلِيم » (۳ ځله سهار او ماښام )

۶- «قل هو الله أحد » ، « قل اعوذ برب الفلق » ، «قل اعوذ برب الناس» (۳ ځله سهار او ماښام)

۷- « يَا حَيُّ يَا قَيُّومُ بِرَحْمَتِكَ أَسْتَغِيثُ أَصْلِحْ لِي شَأْنِي كُلَّهُ، وَلَا تَكِلْنِي إِلَى نَفْسِي طَرْفَةَ عَيْنٍ » (۳ ځله سهار او ماښام )

۸- « لا إلهَ إلَّا اللهُ وحدَه لا شريكَ له له الملكُ وله الحمدُ وهو على كلِّ شيءٍ قديرٌ » (۱۰ ځله سهار او ماښام لمانځه وروسته)

۹- « اللَّهُمَّ بِكَ أَصْبحْنَا وبِكَ أَمسَيْنَا وبِكَ نَحْيا، وبِكَ نَمُوت، وَإِلَيْكَ النُّشُورُ » (۱ ځل سهار )

« اللَّهُمَّ بِكَ أَمْسَيْنَا، وبِكَ نَحْيا، وبِك نمُوتُ وإِلَيْكَ المَصِير » (۱ ځل ماښام)

۱۰- « اللّٰهم إنّي أسْألُك علمًا نافعًا، ورزقاً طيِّبًا، وعمَلًا متقبَّلًا» (۱ ځل سهار )

۱۱- :« اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الْعَافِيَةَ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ، اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الْعَفْوَ وَالْعَافِيَةَ فِي دِينِي وَدُنْيَايَ وَأَهْلِي وَمَالِي، اللَّهُمَّ اسْتُرْ عَوْرَاتِي وَآمِنْ رَوْعَاتِي، اللَّهُمَّ احْفَظْنِي مِنْ بَيْنِ يَدَيَّ وَمِنْ خَلْفِي وَعَنْ يَمِينِي وَعَنْ شِمَالِي وَمِنْ فَوْقِي وَأَعُوذُ بِعَظَمَتِكَ مِنْ أَنْ أُغْتَالَ مِنْ تحتي» (۱ ځل سهار او ماښام )

۱۲- «اللَّهُمَّ أَنْتَ رَبِّي لا إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ، خَلَقْتَنِي وَأَنَا عَبْدُكَ، وَأَنَا عَلَى عَهْدِكَ وَوَعْدِكَ مَا اسْتَطَعْتُ، أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا صَنَعْتُ، أَبُوءُ لَكَ بِنِعْمَتِكَ عَلَيَّ وَأَبُوءُ لَكَ بِذَنْبِي، فَاغْفِرْ لِي، فَإِنَّهُ لا يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلاَّ أَنْتَ».

(يو ځل سهار او ماښام يا د ورځې او شپې په څه حصه کې )

۱۳- ډير ډير درود شريف ويل

Print Friendly, PDF & Email